« Strona główna

Wazon z czarnej kamionki z dekorem plastycznym, 1815-1825

Czajnik z kagankiem, wranowski czarny wedgwood z lat 20-tych XIX w.

Komplet do przypraw, wranowski wedgwood, około roku 1820

Wazon zdobiony drukiem z widokiem na zamek, kamionka wranowska z lat 40-tych XIX w.í

Awers złotego medalu za jakość produktów kamionkowych z wiedeńskiej wystawy rzemieślniczej 1839

Rewers złotego medalu za jakość produktów kamionkowych z wiedeńskiej wystawy rzemieślniczej 1839	Wazon ozdobiony kolorowym malowidłem i złotem, wranowska kamionka z drugiej tercji XIX w.	Czajnik ozdobiony kolorowym malowidłem i pozłacaniem, wranowska kamionka z drugiej tercji XIX w.	Talerz ozdobiony brązowym drukiem wzór Ferrara, wranowska kamionka z drugiej tercji XIX w.
Plakieta firmowa wranowskiej fabryki na kamionkę z widokiem na zamek Wranow nad Dyją i z herbem Stadnickich	Pojemnik na kwiaty z kamionki wranowskiej, ok. roku 1850, z widokiem na fabrykę i magazyn	Wazon z malowidłem weduty szwajcarskiego miasta Sankt Moritz, 1 poł. XIXw.

Fabryka kamionki

Słynną wranowską fabrykę ceramiczną produkującą towary kamionkowe zakłada w roku 1799 Józef Weiss. W roku 1816 zakupił ją właściciel wranowskiego dominium Stanisław Mniszek, który przyjmuje nowych pracowników, rozszerza asortyment, obniża koszty produkcyjne oraz udoskonala technologię. W roku 1828 uzyskuje prawo wyłączności do produkcji nowych rodzajów wedgwoodu i około roku 1832 zaprowadza tanią, chwytliwą i wtedy modną metodę dekoracji drukowanej.

Lata 30-te i 40-te XIX w. są okresem szczytowego rozkwitu fabryki. Produkowany jest szeroki asortyment towarów, który w sposób masowy opanowuje rynek domowy i zagraniczny, na prz. zestawy jadalne, toaletowe, dla palaczy, zestawy do pisania, jak również wazony, doniczki, przyrządy do parzenia kawy, nagrzewnice. Prawie 80 pracowników obsługuje młyn parowy do rozdrabniania gliny, pochłaniający rocznie zadziwiającą ilość 2400 sążni drewna i 10 000 q masy garncarskiej, 4 piece i 25 kół garncarskich produkują rocznie około „siedem i pół tysiąca sztuk naczyń niecodziennego piękna i jakości”. W tym czasie fabryka osiąga znaczne sukcesy na rynkach domowych i zagranicznych, uzyskując liczne wyróżnienia na wystawach europejskich i światowych.

Na końcu lat 40-tych i w przebiegu lat 50-tych mnożą się poważne kłopoty produkcyjne i zbytu, spowodowane zwłaszcza konkurencyjną fabryką w niedalekim Kravsku a także konkurencją z stale udoskonalaną i taniejącą produkcją porcelany. Na końcu lat 70-tych kryzys sięga szczytu. Niewiele pomaga produkcja naczyń codziennego użytku o podrzędnych walorach artystycznych oraz produkcji wyrobów kamionkowych wyłącznie dla celów technicznych, nie pomaga też wzmożony eksport w stronę Turcji i Włoch ani też prężniejszy handel reagujący na wymagania rynku. W roku 1882 fabrykę zamknięto.

Podsumowując produkcję fabryki, należy zwłaszcza podziwiać mistrzostwo, z jakim ceramicy z Wranowa opanowali technologiczne trudności produkcji. W tym kierunku przoduje zwłaszcza oryginalny gładki wedgwood dürenbeckowski wyróżniający się wytrzymałością i jakością glazury, trwałością i ogólnie wysoką funkcjonalnością. Doskonałe wykonanie jest charakterystyczne także dla kamionki zdobionej ręcznie z motywami kwiatowymi, krajobrazowymi czy geometrycznymi albo też dekoracją plastyczną, często z wymagającym przełamywaniem i przecinaniem masy ceramicznej. Pod tym względem fabryka uzyskała bardzo dobry poziom i zaszeregowała się godnie pomiędzy przodujące fabryki monarchii.

Poziom estetyczny większości zachowanych produktów jest również wyjątkowy, zwłaszcza produkcja okresu klasycystycznego z lat 30-tych i początku lat 40-tych. Chociaż kamionka wranowska, zwłaszcza w okresie początkowym, niosła w sobie obce wzory, z biegiem czasu, dzięki własnym modelarzom i malarzom, osiągnęła samodzielną twórczość i sama zaczyna wpływać na artystyczny poziom innych wytwórni ceramicznych. Jej produkcja przedstawia doniosły rozdział w historii środkowoeuropejskiej kultury materialnej. Swoim przykładem twórczego przyjmowania obcych bodźców i ich osobliwego plastycznego, ale i technologicznego rozwoju, jest dla czasów obecnych cenną inspiracją.