« Strona główna

Wranowskie fałdy ptygmatyczne – fragment

Kokorycz pełna

Ziarnopłon wiosenny

Zapalice žluťocholistá

Miodunka plamista

Przylaszczka pospolita

Zawilec żółty

Padalec zwyczajny

Wrona siwa

Pluszcz zwyczajny

Płochacz halny

Pustułka

Ropucha szara	Podkowiec mały	Wiewiórka pospolita	Biegacz pomarszczony
Salamandra plamista	Zaskroniec zwyczajny

Środowisko naturalne Wranova nad Dyją

Nad drogą prowadzącą z dzielnicy wranowskiej Přední Hamry do Zadních Hamrów wznoszą się prawie pionowo, estetycznie wyglądające ściany skalne, powstałe z głębinowego magmatu granitowego, który wypiętrzył się i stwardniał pod płaszczowizną starszych skał. Pod wpływem wielkich ciśnień górotworu w czasach przed ok. 800 milionami lat, w czasach proterozoicznych, składniki skalne poskładały się w taki sposób, że wytworzyły warstwy a granit zmienił się w ortognejs. Na tym samym miejscu, jak również tam, gdzie wznosi się zamek, także na kamieniach, z których wymurowany jest niski parkanowy mur warowny zamku, znaleźć można wyjątkowy geologiczny rarytas, tzw. fałdy ptygmatyczne. Bardzo jasno zarysowują się w kształcie krętych, jasno zabarwionych pasów ortognejsów między ciemnymi, prawie czarnymi warstwami amfibolitu (skała metamorficzna z amfiboli i skaleni). Fałdy te wielkości od centymetrów do prawie trzydziestu metrów, nie powstały w wyniku ciśnienia górotworu. Pod wpływem wysokich temperatur i wysokiego ciśnienia w głębinach ziemskich, skały stawały się plastycznymi, prawie ciekłymi, tzw. ortognejs biteszski przenikał do szczelin w starszym amfibolicie i pod wpływem oporu powstawały ciekawe kręte kształty gnejsu. Następnie doszło jeszcze do pofałdowania masywu w kilku fazach w okresie przed 700 aż 300 milionami lat.

Ciekawostką geologiczną w katastrze Wranowa są również tzw. Ledové sluje, czyli Pieczary Lodowe, które znajdziemy na skalnej ostrodze nad ostrym zakolem rzeki Dyje. Pieczary tworzone są rozpękanym ortognejsem biteszskim z licznymi szczelinami. Dzięki szybkiemu zagłębianiu się koryta rzecznego i przy znacznej stromiźnie terenu, doszło do naruszenia stabilności zbocza. Powstały w ten sposób trzy wielkie pola osuwiskowe z blokami skalnymi o ciężarze kilku dziesięciu ton. W systemie pionowych szczelin powstały groty skalne z wzajemnie połączonymi przestrzeniami, Główna przestrzeń jest ok. 200m długa i 60m wysoka. W mniejszych szczelinach śnieg i lód pozostaje do późnej wiosny. Ciekawym zjawiskiem jest powstawanie szaty lodowej w głębszych przestrzeniach szczelin. Lód powstaje podczas wiosennego topnienia śniegu, woda wciekająca do grot i szczelin i zamarza na mocno podchodzonych blokach skalnych. Najgłębsze przestrzenie są prawdopodobnie zalodzone trwale. Temperatura w dostępnych częściach grot waha się między -8°C do +6°C.

Między podstawowe charakterystyki przyrodnicze Wranowa należy podgórski charakter klimatu. Pod wpływem niedalekiego grzbietu braitawskiego i inwersyjnego położenia głębokiej doliny rzecznej, posiada klimat miejscowy niezwykłe charakterystyki. Temperatura na grzbiecie braitawskim jest średnio ok. 7°C. Średnia opadów jest w granicach 620 mm.

Bogactwo botaniczne regionu wranowskiego jest bardzo urozmaicone. Doliny i ich zbocza porastają lasy dębowo-grabowe z domieszką lipy, na północnych zboczach przeważają lasy bukowe z jodłą, jaworem, klonem i cisem. Występują tu również porosty sosnowe, na Braitawie typ puszczy bukowej, w okolicach zamku gatunkowo nie autochtoniczny porost akacjowy. Wśród krzewów przeważa leszczyna i trzmielina. Skład gatunkowy lasu odpowiada dokładnie naturalnemu potencjałowi terenu. Piętro bylinne składa się z pierwiosnka, miodunki plamistej, przylaszczki pospolitej, groszku wiosennego. Znaleźć można również cyklamen, lilię złotogłów, wawrzynek wilczełyko. W pobliżu Grot Lodowych znajdziemy niezwykłe bogactwo gatunków roślinnych, często unikatowych i objętych ścisłą ochroną. Na Braitawie rośnie miesiącznica trwała – typowa roślina lasów podgórskich. Skały w okolicy a także cały system zamkowy Wranowa nad Dyją na wiosnę porasta żółto kwitnąca reliktowa smagliczka skalna, skały koło Wroniej Wieży są lokalizacją sasanki zwyczajnej.

Z bardzo rozmaitej i interesującej fauny ciekawe jest występowanie wielu ssaków, jak na przykład jeża zachodniego, ryjówki malutkiej, susła moręgowatego, wiewiórki pospolitej, popielicy wielkiej, chomika europejskiego, lisa pospolitego, borsuka leśnego, kuny domowej, tchórza ciemnego, sarny, jelenia, dzika i dalszych. Wprost w piwnicach zamkowych oraz na jego strychach mają swoje kolonie nietoperze, z których wymienić można podkowca małego, nocka dużego, gacka brunatnego i inne gatunki.

Z gadów występuje tu na przykład jaszczurka zielona, padalec zwyczajny i kilka gatunków zaskrońców. Ciekawe jest występowanie dwumetrowego węża Eskulapa w rejonie pod zamkiem, w Dolinie Felicyty.

Z ptaków gnieżdżących znajdziemy tu skowronka zwyczajnego, dzięcioła czarnego, różne gatunki sikor, wróbla polnego, dzięcioła dużego, dzwońca, czyża, grubodzioba, ziębę i inne. Na skałach gnieździ puchacz wielki, często zobaczyć można jerzyka, pustułkę, która buduje swe gniazda w niedostępnych niszach skalnych i murach zamkowych od strony południowej, często pojawia się jastrząb gołębiarz, myszołów zwyczajny, w dziuplach starych drzew gnieździ gołąb siniak, w pobliżu obu mostów regularnie przezimują łabędzie nieme. Na terenie Braitawy w okolicach Doliny Felicyty żyje rzadka muchówka mała, bocian czarny i inne gatunki ptaków.

Płazy reprezentowane są głównie salamandrą plamistą, którą spotkać można często podczas deszczowej pogody na leśnych dróżkach prowadzących do zamku. Wprost w wewnętrznym areale zamkowym występuje masowo ropucha szara i ropucha zielona, która w deszczowych latach potrafi jednorazowo zapełnić w ilościach kilkuset sztuk powierzchnię mostu i obu dziedzińców zamkowych.

Ilość i skład gatunkowy ryb w Dyji jest długoterminowo uwarunkowany głównie przez sztuczne zarybianie i wędkarstwo sportowe. W Wranowskim zbiorniku wodnym znajdują się karpie, sandacze, szczupaki, również okazałe sumy – w roku 1994 złowiono tu suma o wadze 94 kg i długości 244 cm. Na górnym końcu zbiornika żyje certa, dziś już bardzo rzadka piekielnica oraz rarytasowa głowacica. Żyją tu również dwa gatunki małży – skójka zaostrzona i skójka malarska, których małżowiny używano dawniej do produkcji guzików z masy perłowej (na prz. w niedalekim dolno austriackim miasteczku Hardegg).

Również bogactwo gatunkowe owadów jest różnorodne. Znajdziemy tu między innymi gatunki objęte ochroną, jak niepylak mnemozyna, kozioróg dębosz, kozioróg brzoskwiniowy, również interesujące owady siatkoskrzydłe, jak mrówkolew, na Braitawie jest lokalizacja chrząszcza kostrzenia baryłkowatego.

**Zamek Wranow nad Dyją wraz z przeciwległymi terenami braitawskimi jest częścią składową pierwszego pasma Parku Narodowego Doliny Dyje. Pasmo to jest pod ścisłą ochroną, przyroda jest tu tylko w sposób minimalny poznaczona działalnością człowieka. Procesy naturalne przebiegają tu samowolnie, tereny są w zrównoważonym stanie. Przez Wranow przechodzi drugie i trzecie pasmo ochrony, jak również zewnętrzne pasmo ochrony. Więcej informacji znajdziecie na www.nppodyji.cz albo na http://mapy.nppodyji.cz/mapserv/php/maps.php. Bardzo szczegółowe informacje o austriackiej części Parku Narodowego Thayatal, rozkładającego się na przeciwległym brzegu Dyje znajdziecie na www.np-thayatal.at.**